گزارش اُکالا از دوره جنگ نشان می‌دهد سفارش‌ها کاهش یافت، اما سبد خرید کاربران سنگین‌تر شد و کالاهای اساسی جای تنقلات و خریدهای غیرضروری را گرفتند.
به گزارش رسانه کالاهای تندمصرف (FMCGiran)، اُکالا گزارشی از چالش‌ها، عملکرد عملیاتی، تغییر رفتار کاربران و تغییر سبد سفارش‌ها در دوره جنگ منتشر کرده است. این گزارش نشان می‌دهد الگوی خرید کاربران در هر بازه از بحران شکل متفاوتی پیدا کرده و در روزهای نخست، خریدهای غیرضروری و تنقلات جای خود را به کالاهای ضروری و خریدهای احتیاطی داده‌اند.
بحران‌ها عادت‌های روزمره را به سرعت تغییر می‌دهند و این تغییر حتی در ساده‌ترین انتخاب‌های خرید نیز دیده می‌شود. در جنگ اسفند ۱۴۰۴، یکی از آشکارترین آثار این تغییر، در رفتار خرید کالاهای سوپرمارکتی و اقلام اساسی در اُکالا مشاهده شده است.
سبدهای سنگین‌تر و سفارش‌های کمتر
در هفته اول جنگ، سفارش‌های اُکالا به‌طور میانگین حدود ۵۰ درصد کمتر از بازه مشابه قبل شد؛ اما هم‌زمان نشانه‌های خرید احتیاطی در سبدها پررنگ‌تر شد. در روز اول، تعداد اقلام هر سبد نسبت به میانگین هفته قبل حدود ۶۶ درصد افزایش یافت و ارزش ریالی سفارش‌ها نیز رشد کرد.
متوسط ارزش هر سفارش در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به بهمن حدود ۳۰ درصد افزایش داشته که این رشد هم حاصل تغییر الگوی خرید و هم اثر افزایش قیمت‌ها بوده است. از هفته دوم جنگ به بعد، افت سفارش‌ها به‌تدریج کمتر شد، اما موج‌های خبری و نگرانی از تداوم بحران همچنان تقاضا برای اقلام ضروری را به شکل مقطعی افزایش می‌داد.
از پیش‌خرید اضطراری تا شوک روز اول
داده‌های اُکالا نشان می‌دهد پیش از شروع جنگ و هم‌زمان با انتشار نشانه‌های نزدیک شدن بحران، نگرانی کاربران باعث شد الگوی خرید به سمت آمادگی برای شرایط اضطراری تغییر کند. در این مرحله، حجم سفارش‌ها و ارزش سبد خرید افزایش یافت و تمرکز اصلی روی کالاهای ضروری و ماندگار مانند آب معدنی، روغن، کنسرو، تن ماهی و حبوبات قرار گرفت.
در مقابل، تقاضا برای تنقلات و اقلام غیرضروری کاهش یافت. اُکالا برای کنترل خریدهای هیجانی و فراهم کردن امکان خرید کالاهای اساسی برای کاربران بیشتر، در برخی مقاطع سقف خرید کالاهای اساسی را محدود کرد و هم‌زمان زیرساخت‌های لجستیکی را برای حفظ کیفیت ارسال تقویت کرد.
رشد فروش شمع، کبریت و باتری
یکی دیگر از تغییرات قابل توجه در سبد خرید کاربران، اضافه شدن کالاهایی بود که در خرید روزمره جایگاه ثابتی نداشتند، اما در شرایط ابهام و آمادگی برای بحران با رشد تقاضا مواجه شدند. فروش شمع، کبریت و باتری در اسفندماه نسبت به ماه قبل به‌ترتیب ۸۶ درصد، ۳۹ درصد و ۲۶ درصد رشد داشته است.
با آغاز جنگ، به‌ویژه در دو روز اول، برخی گروه‌های کالایی پرتقاضا با پیک سفارش مواجه شدند و چالش‌های عملیاتی در حوزه لجستیک آشکار شد. کمبود سفیر، اختلال اینترنت، مشکلات ارتباطی و اختلال GPS فشار قابل توجهی به ناوگان لجستیکی وارد کرد.
کاهش ۳۰ درصدی سفیران فعال و حفظ سرویس‌دهی
سعید سجادیان، معاون عملیات اُکالا، اعلام کرده است که با وجود کاهش حدود ۳۰ درصدی سفیران فعال در دوره جنگ، تیم عملیات تلاش کرده با تکیه بر درس‌آموخته‌های جنگ ۱۲ روزه، علاوه بر پایداری سرویس، کیفیت ارائه خدمات را حفظ کند. به گفته او، متوسط زمان تحویل حدود ۱۰ دقیقه افزایش یافت و نرخ ارسال موفق تنها حدود ۵ درصد کاهش داشت.
این گزارش برای صنعت خرده‌فروشی آنلاین و برندهای FMCG اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد در دوره بحران، سبد مصرف‌کننده به‌سرعت از تنوع و تنقلات به سمت کالاهای ضروری، ماندگار و قابل ذخیره تغییر جهت می‌دهد.
