حدود یک قرن از تولید سوسیس و کالباس به صورت رسمی در ایران میگذرد؛ صنعتی که در طول این سالها فراز و نشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته و امروز به یکی از پرسودترین صنایع غذایی کشور تبدیل شده است.
به گزارش رسانه کالاهای تند مصرف (FMCGiran)، تاریخچه تولید سوسیس و کالباس در ایران به سال ۱۳۰۷ بازمیگردد. در آن زمان، فردی روسی به نام «افونسا» در بندر انزلی برای تأمین نیازهای غذایی گروهی از اتباع خارجی و مسیحیان ساکن منطقه، با استفاده از یک دستگاه کوچک دستی اقدام به تولید این محصولات کرد. این فعالیت گرچه بسیار محدود بود، اما نقطه آغاز ورود رسمی سوسیس و کالباس به بازار ایران محسوب میشود.
دو سال بعد، یعنی در سال ۱۳۰۹، «لیشینسکی» نماینده بازرگانی روسیه، کارخانهای کوچک را از آلمان به بندر انزلی آورد. ظرفیت تولید روزانه این کارخانه تنها ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم کالباس بود.
در همین زمان، فردی ارمنیتبار به نام «آرزومان آودنیسیان» که پس از انقلاب اکتبر روسیه به ایران بازگشته بود، همراه خانواده و چند کارگر ارمنی در تهران به تولید فرآوردههای گوشتی پرداخت. او تجربه کار در کارخانههای کالباسسازی روسیه را داشت و همین تجربه بعدها نقش مهمی در گسترش این صنعت ایفا کرد.
در سال ۱۳۱۲، لیشینسکی کارخانه خود را به تهران منتقل کرد و یک متخصص آلمانی در حوزه کالباسسازی را به خدمت گرفت. وی از آودنیسیان نیز دعوت به همکاری نمود. آودنیسیان با توجه به سابقه و مهارت بالایش، این پیشنهاد را پذیرفت و بهعنوان شریک وارد فعالیت شد.
پس از مدتی، لیشینسکی به روسیه بازگشت و کارخانه را به آودنیسیان واگذار کرد. در آن زمان تولید کارخانه شامل کشتار هفتگی چهار تا پنج رأس خوک و استفاده از حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم گوشت گاو بود.
پیشنهاد نامهای فارسی برای سوسیس، کالباس و ساندویچ
آودنیسیان در ادامه فعالیت خود را توسعه داد و در سال ۱۳۳۷ کارخانهای بزرگ در یافتآباد تهران راهاندازی کرد. این کارخانه با تجهیزات مدرنتری کار میکرد و توانست حجم تولید را افزایش دهد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کارخانه مصادره شد و به مالکیت بنیاد مستضعفان درآمد. از آن پس، با نام «شرکت گوشتیران آرزومان» به فعالیت خود ادامه داد و همچنان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان سوسیس و کالباس در ایران باقی ماند.
در سالهای ابتدایی، مصرف کالباس در ایران محدود بود. دلیل اصلی آن استفاده از گوشت خوک در فرمولاسیون اولیه این محصول بود که مصرف آن برای اکثریت جامعه مسلمان کشور امکانپذیر نبود.
اما از دهه ۱۳۵۰ به بعد، تولید کالباس بدون گوشت خوک آغاز شد. این تغییر نقطه عطفی در گسترش بازار مصرف بود. به تدریج، کالباس و سپس انواع سوسیس در میان طبقه متوسط جامعه ایرانی جای خود را باز کردند. این محصولات به دلیل قیمت مناسب، سهولت مصرف و طعم متنوع، خیلی زود به یکی از پرمصرفترین فرآوردههای گوشتی در کشور تبدیل شدند.
امروز صنعت سوسیس و کالباس در ایران با دهها برند فعال و صدها خط تولید مدرن فعالیت میکند. این صنعت علاوه بر پاسخگویی به تقاضای داخلی، ظرفیت بالایی برای صادرات به کشورهای همسایه دارد.
بهبود کیفیت محصولات، استفاده از فناوریهای نوین بستهبندی و تلاش برای تولید فرآوردههای سالمتر و کمچربتر از جمله روندهایی است که آینده این صنعت را روشنتر میسازد. بدون تردید، تاریخچهای که از یک دستگاه دستی کوچک در بندر انزلی آغاز شد، اکنون به صنعتی بزرگ و چند میلیاردی در ایران تبدیل شده و همچنان مسیر توسعه را طی میکند.
