در روزهای جنگ ۱۲ روزه، قفسه فروشگاهها همچنان پر بود و قیمتها تغییر چندانی نکرد، جز در مورد سیگار که راه دیگری رفت.
به گزارش FMCGiran، در حالی که در جریان جنگ ۱۲ روزه قیمت اغلب کالاهای اساسی ثابت ماند، بازار سیگار شاهد جهشی بیش از ۱۰۰ درصدی بود. این افزایش بیضابطه، با وجود درج قیمت مصرفکننده روی پاکتها، همچنان بدون برخورد جدی نهادهای نظارتی ادامه دارد و پرسشهای جدی درباره انحصار و منافع پنهان در این صنعت ایجاد کرده است.
ثبات قیمت کالاها در بحران، به جز سیگار
در روزهای پرتنش جنگ ۱۲ روزه، قفسه فروشگاهها همچنان پر بود و قیمتها تغییر محسوسی نکرد. تولیدکنندگان و توزیعکنندگان کالاهای اساسی مانند لبنیات، حبوبات و نوشیدنیها تلاش کردند ثبات بازار را حفظ کنند. اما سیگار مسیر متفاوتی رفت. با وجود درج قیمت مصرفکننده روی هر بسته، فروشندگان آن را تا بیش از دو برابر نرخ رسمی عرضه کردند. برای مثال، سیگاری با قیمت رسمی ۳۱ هزار تومان، در بسیاری از مغازهها به ۶۵ هزار تومان فروخته میشود.
انحصار در بازار دخانیات ایران
حدود ۷۰ درصد بازار سیگار ایران در اختیار دو شرکت خارجی است و مابقی سهم به شرکت دخانیات ایران میرسد. این انحصار باعث شده کنترل واقعی قیمتها تقریباً غیرممکن شود. نکته جالب اینجاست که سامانه ۱۲۴ سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، که معمولاً مرجع اطلاعرسانی قیمتهاست، هیچ اطلاعاتی درباره نرخ مصوب سیگار ارائه نمیدهد. همین خلأ، دست دلالان و فروشندگان را برای اعمال قیمتهای دلخواه باز گذاشته است.
سکوت نهادهای ناظر
با وجود برخوردهای گسترده سازمان تعزیرات با گرانفروشی در حوزههایی مثل مواد غذایی، لوازم خانگی و حتی فروشگاههای خرد، در بازار سیگار خبری از برخورد جدی نیست. نه جریمهای علنی شده و نه گزارش میدانی از برخورد با متخلفان منتشر شده است. این سکوت در حالی ادامه دارد که تخلف در فروش سیگار، با مقایسه قیمت درجشده روی بسته و بهای فروش، کاملاً آشکار است.
منافع پنهان و بیعملی نظارتی
سؤال اصلی اینجاست که چرا بازار سیگار با این حجم از تخلف، همچنان از تیررس نظارت دور مانده است؟ بررسیها نشان میدهد که سود ناشی از این گرانفروشی، هم به جیب تولیدکنندگان خارجی و هم به شبکه توزیع داخلی میرود. احتمالاً همین منفعت مشترک، همراه با ضعف نظارتی، باعث شده مصرفکننده ایرانی در این حوزه بیدفاع بماند. سیگار محصولی مضر برای سلامتی است، اما این دلیل نمیشود که سیگاریها مجبور باشند هزینهای چندبرابر قیمت واقعی پرداخت کنند.
لزوم شفافسازی و اصلاح نظارت
بازار دخانیات، به دلیل ساختار انحصاری و گردش مالی بالا، به شفافیت و نظارت جدی نیاز دارد. درج قیمت مصرفکننده بدون الزام به رعایت آن، تنها یک نمایش بیاثر است. سازمانهای مسئول باید با انتشار نرخ رسمی و برخورد علنی با متخلفان، از ادامه این روند جلوگیری کنند. در غیر این صورت، گرانفروشی در بازار سیگار به یک رویه دائمی تبدیل خواهد شد و مصرفکننده همچنان قربانی بیضابطگی خواهد ماند.
منبع : هم میهن
