اکونومیست در گزارشی به بررسی علل سودآوری صنعت دخانیات در سراسر جهان پرداخته است.
به گزارش رسانه کالاهای تندمصرف (FMCGiran)، در حالی که مصرف سیگار در سراسر جهان بهویژه در کشورهای توسعهیافته روندی نزولی دارد، صنعت دخانیات همچنان یکی از سودآورترین صنایع در بازار جهانی باقی مانده است. پرسشی که ذهن تحلیلگران اقتصادی را درگیر کرده این است که چگونه بازاری با کاهش تقاضا، میتواند چنین بازدهی مالی بالایی داشته باشد؟
گزارش تازه نشریه اکونومیست نشان میدهد شرکتهای بزرگ تولیدکننده سیگار، با شناخت دقیق از رفتار مصرفکنندگان و اتکا بر کشش پایین تقاضا، توانستهاند کاهش حجم فروش را از طریق افزایش تدریجی قیمتها جبران کنند.
بر اساس این گزارش، اگر در ابتدای ژانویه ۲۰۲۴ سرمایهگذاری در سهام شرکتهای دخانی انجام میشد، بازدهی آن از شاخص نزدک نیز فراتر میرفت. در حالی که شاخص فناوری نزدک ۵۴ درصد رشد داشت، سهام تولیدکنندگان سیگار رشدی ۶۵ درصدی را ثبت کردند.
این در شرایطی است که طی دهه گذشته، شمار مصرفکنندگان سیگار در آمریکا حدود ۲۰ میلیون نفر کاهش یافته و حجم فروش بیش از یکسوم افت کرده است.
با این حال، شرکتها با تمرکز بر گروه کوچک اما وفادار مشتریان خود که به قیمت حساسیت کمی دارند، سود عملیاتی را افزایش دادهاند. طبق دادههای اکونومیست، حاشیه سود عملیاتی از هر نخ سیگار از ۵۰ به ۶۰ درصد رسیده و سود کل صنعت در آمریکا به بیش از ۲۲ میلیارد دلار بالغ شده است.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که رمز پایداری سودآوری صنعت دخانیات در «کشش پایین قیمتی» نهفته است. مشتریان فعلی، اغلب از گروهی هستند که ترک سیگار برایشان دشوار است و حتی افزایش قیمت نیز تأثیری بر الگوی مصرف آنها ندارد.
در نتیجه، رشد قیمت نه تنها زیان ناشی از کاهش فروش را جبران میکند، بلکه به افزایش سود شرکتها منجر میشود. برای نمونه، در سال ۲۰۲۳ در حالی که نرخ تورم عمومی در آمریکا حدود ۳ درصد بود، قیمت یک پاکت سیگار مارلبرو بیش از ۷ درصد افزایش یافت.
اما این مدل اقتصادی پایدار نیست. حتی وفادارترین مشتریان در نهایت یا به دلیل مشکلات سلامتی از بازار خارج میشوند، یا به مصرفکنندگان محصولات جایگزین مانند ویپ و پودرهای نیکوتینی تبدیل میگردند. به همین دلیل، شرکتهای بزرگ صنعت دخانیات به سرعت در حال سرمایهگذاری در بخشهای نوظهور بازار نیکوتین هستند.
بازار ویپ و محصولات بدون دود طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. برآوردها نشان میدهد ارزش بازار جهانی ویپ تا سال ۲۰۲۸ به بیش از ۴۷ میلیارد دلار میرسد که بیش از دو برابر رقم سال ۲۰۲۲ است.
این محصولات، گرچه همچنان حاوی نیکوتیناند، اما به دلیل حذف فرآیند احتراق، آسیبهای کمتری نسبت به سیگار سنتی دارند.
نیکوتین بهعنوان ماده اصلی محرک در این محصولات، خود منبع اصلی بسیاری از بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات نیست. پژوهشهای علمی جدید نشان دادهاند که نیکوتین میتواند در برخی موارد بر تمرکز و عملکرد ذهنی اثرات مثبتی داشته باشد، اما به همان اندازه میتواند در سنین پایین موجب وابستگی عصبی و اختلالات رفتاری شود. از همین رو، در کنار تلاش شرکتها برای بازتعریف بازار نیکوتین، بحث اخلاقی و بهداشتی مصرف آن بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است.
در مجموع، صنعت دخانیات امروز بیش از هر زمان دیگری در یک دو راهی تاریخی قرار دارد. از یک سو، سودآوری بالا و وفاداری بخشی از مشتریان باعث ادامه حیات اقتصادی آن شده است.
از سوی دیگر، فشارهای اجتماعی، مقررات سختگیرانه و تغییر سبک زندگی جهانی آینده این صنعت را با ابهام روبهرو کرده است. آیا نیکوتین میتواند مسیر خود را از اعتیاد به درمان تغییر دهد، یا همچنان در مرکز بحران سلامت عمومی باقی خواهد ماند؟ پاسخ به این پرسش، مسیر آینده یکی از سودآورترین صنایع جهان را مشخص خواهد کرد.
