با وجود رشد قابل توجه وزن صادرات زعفران ایران طی بیش از یک دهه اخیر، درآمدهای ارزی حاصل از این محصول استراتژیک به شکل نگرانکنندهای کاهش یافته است.
به گزارش FMCGiran، بر اساس آمارهای رسمی، وزن صادرات زعفران از ۱۱۳ تن در سال ۱۳۹۰ به ۲۱۰ تن در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته، اما در همین بازه زمانی، ارزش دلاری صادرات آن از ۳۵۶ میلیون دلار به کمتر از ۱۸۵ میلیون دلار رسیده است. این ارقام نشان از افتی حدود ۷۲ درصدی در ارزآوری این محصول دارد.
بخش عمدهای از صادرات زعفران ایران، بیش از ۸۲ درصد، به کشورهای واسطه مانند امارات، اسپانیا، چین و افغانستان انجام میشود. این کشورها عمدتاً مصرفکننده نهایی نیستند، بلکه نقش بازصادرکننده را ایفا میکنند. برای نمونه، اسپانیا در سال ۲۰۲۳ بالغ بر ۴۰ میلیون دلار زعفران از ایران وارد کرده، اما در همان سال بیش از ۵۰ میلیون دلار صادرات زعفران داشته است. این اختلاف آماری، به وضوح نشاندهنده ارزشافزودهای است که واسطهها از بازار زعفران ایران کسب میکنند.
هماکنون قیمت هر کیلوگرم زعفران در بازار داخلی به حدود ۲۰۰ میلیون تومان معادل ۲۸۶۹ دلار رسیده، در حالی که میانگین قیمت صادراتی آن تنها در حدود ۸۹۴ دلار ثبت شده است. این فاصله چشمگیر، به معنای فروش زعفران ایران به بازارهای جهانی با قیمتی کمتر از یکسوم ارزش واقعی آن است.
همزمان با این چالشها، تولید زعفران در کشور نیز با کاهش قابل توجهی همراه بوده است. طبق دادههای آماری، تولید زعفران از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ حدود ۴۵ درصد افت داشته و به سطح ۲۳۸ تن در سال رسیده است. این روند کاهشی، در کنار افت ارزآوری و مشکلات مربوط به صادرات غیرمستقیم، زنگ خطر جدی برای آینده صنعت زعفران ایران به شمار میرود.
منبع: روزنامه فرهیختگان
