افزایش قیمت لبنیات در روزهای اخیر، زنگ هشدار جدی برای سلامت عمومی را به صدا درآورده است.
به گزارش رسانه کالاهای تندمصرف (FMCGiran) و به نقل از دنیای اقتصاد، افزایش بیسابقه قیمت شیر خام و محصولات لبنی در ماههای اخیر، بازار لبنیات تهران را با چالشهای جدی مواجه کرده است. از تعطیلی واحدهای کوچک گرفته تا کاهش مصرف در میان دهکهای کمدرآمد، نشانهها حاکی از بحران در یکی از حیاتیترین بخشهای سبد غذایی خانوار ایرانی است.
دلایل اصلی گرانی لبنیات از نگاه اتحادیه فروشندگان
سودابه سنگچی، رئیس اتحادیه فروشندگان لبنیات تهران، با اشاره به فشار شدید اقتصادی بر واحدهای صنفی در این بار گفت: حدود ۳۱۰۰ واحد صنفی زیرمجموعه اتحادیه هستند، اما بسیاری از آنها در ماههای اخیر با زیان مواجه شدهاند و برخی حتی مجبور به تعطیلی یا تغییر کاربری شدهاند. افزایش هزینههای جاری، اجاره، حملونقل و بستهبندی باعث شده سودآوری به شدت کاهش یابد.
او مهمترین عامل گرانی را افزایش نرخ شیر خام و نهادههای دامی عنوان کرد و افزود: کنجاله، ذرت و جو بخش عمده خوراک دام را تشکیل میدهند و وابستگی بالا به واردات باعث شده نوسانات نرخ ارز مستقیماً بر قیمت تمامشده تأثیر بگذارد. در کنار آن، افزایش هزینههای سربار واحدهای توزیع و فروش نیز قیمت نهایی را بالا برده است.
سنگچی درباره تأثیر نوسانات سیاسی و اقتصادی بر بازار گفت: بحرانهای منطقهای مانند جنگ ۱۲ روزه اگرچه تأثیر مستقیم بر تولید داخلی نداشت، اما بیثباتی روانی و افزایش نااطمینانی در فضای اقتصادی، در نهایت بازار را تحت تأثیر قرار میدهد. هرگونه بیثباتی به معنای افزایش هزینه و کاهش اطمینان در چرخه تولید و توزیع است.
کاهش مصرف لبنیات؛ زنگ خطر برای سلامت جامعه
رئیس اتحادیه فروشندگان لبنیات با هشدار نسبت به کاهش سرانه مصرف گفت: «وقتی قدرت خرید مردم کاهش مییابد، لبنیات یکی از نخستین اقلامی است که از سبد غذایی حذف میشود. این اتفاق مستقیماً سلامت عمومی، بهویژه کودکان و نوجوانان را تهدید میکند. در بلندمدت نیز کاهش تقاضا موجب رکود در کل صنعت لبنیات میشود. این چرخه معیوب تنها با سیاستگذاری دقیق و حمایت واقعی از اقشار کمدرآمد قابل اصلاح است.
او تأکید کرد: وابستگی به نهادههای وارداتی باید کاهش یابد و سرمایهگذاری در تولید داخلی خوراک دام جدی گرفته شود. خودکفایی در این بخش میتواند یکی از راهکارهای کلیدی کنترل قیمتها و حفظ پایداری در تولید باشد.
راهکارهای اتحادیه برای افزایش مصرف
سنگچی درباره راهکارهای افزایش سرانه مصرف گفت: اتحادیه به تنهایی نمیتواند برنامههای کلان را اجرا کند، اما دولت میتواند با اختصاص یارانه مستقیم به خانوارهای کمدرآمد و اجرای کارزارهای ملی آموزشی، مردم را به مصرف لبنیات تشویق کند. توزیع منظم شیر مدارس و تبلیغات عمومی درباره فواید لبنیات نقش مؤثری در بهبود سلامت عمومی دارد.
او همچنین تأکید کرد که نظارت بر کیفیت محصولات لبنی بهطور منظم از سوی سازمان استاندارد و مراکز بهداشت انجام میشود و در واحدهای صنفی نیز بازرسیهای دورهای برقرار است.
دیدگاه انجمن صنایع لبنی؛ شیر خام و بستهبندی در صدر عوامل گرانی
محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران، در گفتوگو با خبرآنلاین اظهار کرد: افزایش قیمت شیر خام، دستمزد و هزینه بستهبندی سه عامل اصلی گرانی لبنیات هستند. در کنار آن، هزینههای حملونقل، انرژی و نرخ ارز نیز اثرگذارند.
او درباره مصرف در دهکهای پایین گفت: کاهش مصرف لبنیات در میان اقشار کمدرآمد نگرانکننده است و میتواند در آینده موجب افزایش بیماریهایی مانند پوکی استخوان شود. انجمن پیشنهاد داده بخشی از یارانه ارزی به ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تن شیر خام اختصاص یابد تا محصولات ارزانقیمت برای گروههای آسیبپذیر تولید شود.
یارانهها و سیاستهای حمایتی
فربد تأکید کرد: یارانه کنونی به شکل عمومی پرداخت میشود، اما پیشنهاد ما این است که تنها به تولید بخشی از شیر خام برای مصرف دهکهای کمدرآمد اختصاص یابد تا اثربخشتر باشد. از سوی دیگر، ادامه توزیع شیر مدارس با بودجه ۶ هزار میلیارد تومانی مصوب دولت، گامی مثبت در جهت ارتقای سلامت نسل آینده است.
صادرات لبنیات؛ رشد ۲۸ درصدی در پنج ماهه نخست
به گفته فربد، صادرات لبنیات در پنج ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۳ درصد از نظر وزنی و ۲۸ درصد از نظر ارزش رشد داشته است. او افزود: هرچند هنوز زود است درباره اثرات محدودیتهای تجاری قضاوت کنیم، اما تاکنون تأثیر منفی قابلتوجهی مشاهده نشده است.
آینده صنعت لبنیات
فربد در پایان گفت: کیفیت همچنان اولویت اصلی برندهای لبنی است. با وجود رقابت شدید میان بیش از ۳۰۰ واحد فعال، هیچ تولیدکنندهای حاضر نیست کیفیت محصولات خود را کاهش دهد. حاشیه سود در این صنعت بسیار پایین و حدود ۵ درصد است، بنابراین انحصار امکانپذیر نیست. با این حال، واحدهای کوچک و متوسط به دلیل نداشتن شبکه توزیع گسترده در معرض خطر بیشتری هستند.
او با اشاره به برنامهریزی برای نیمه دوم سال گفت: صنعت لبنیات کشور در حال تلاش برای عبور سالم از این شرایط تورمی است. اگر دولت بتواند سیاستهای حمایتی هدفمند را اجرا کند، میتوان به بازگشت تعادل به بازار و تقویت سلامت عمومی امیدوار بود.
