کاهش مصرف لبنیات، سبک زندگی کمتحرک، فقر تغذیهای و روند سالمندی جمعیت، پوکی استخوان را به یکی از بحرانهای خاموش سلامت کشور تبدیل کرده است.
به گزارش FMCGiran و به نقل از روزنامه ایران، نیمی از جمعیت ۵۰ سال و بالاتر کشور مبتلا به کاهش تراکم استخوان و حدود یک سوم آنها مبتلا به پوکی استخوان هستند. این بیماری ارتباط مستقیم با مصرف کلسیم دارد؛ براساس مطالعهای در ایران، حدود ۷۵ درصد از زنان و ۴۸ درصد از مردان کلسیم کافی مصرف نمیکنند و در معرض خطر ابتلاء به پوکی استخوان هستند.
پوکی استخوان؛ بیماری خاموش
دکتر نوشین فهیمفر، رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به شیوع نسبتاً بالای پوکی استخوان، این بیماری را یکی از چالشهای سلامت در سنین میانسالی و سالمندی معرفی کرد. وی توضیح داد که استخوان به عنوان بافتی زنده دائماً ساخته و جذب میشود و تا ۳۰ سالگی حداکثر توده استخوانی شکل میگیرد. بعد از آن، میزان جذب استخوان از ساخت آن پیشی گرفته و به تدریج از دست دادن استخوان شروع میشود.
براساس آخرین مطالعات در ایران، شیوع پوکی استخوان در افراد بالای ۵۰ سال حدود ۳۸ درصد در زنان و ۲۵ درصد در مردان گزارش شده است. این کاهش توده استخوانی در زنان پس از یائسگی و به دلیل کاهش هورمونهای جنسی زنانه ایجاد میشود، در حالی که در مردان با کاهش هورمونهای آندروژن و در سنین بالاتر شدت میگیرد.
شکستگی استخوان؛ عارضه اصلی پوکی استخوان
شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان به ویژه در ستون فقرات، ساعد و لگن، کیفیت زندگی را کاهش داده و باعث درد، ناتوانی و از دست دادن استقلال میشوند. بعد از اولین شکستگی، خطر شکستگیهای بعدی تا دو تا سه برابر افزایش مییابد و در شکستگی مهرهای تا چهار برابر میرسد.
بار مالی پوکی استخوان
پوکی استخوان هزینه زیادی برای سیستمهای بهداشت و درمان دارد. در ایران، بار اقتصادی این بیماری حدود ۳۹۲ میلیون دلار برآورد شده است. پیشبینی میشود با افزایش سن و سالمند شدن جمعیت، تعداد افراد در معرض خطر و میزان شکستگیها تا سال ۲۰۵۰ بهطور قابل توجهی افزایش یابد، بهویژه در کشورهای خاورمیانه.
عوامل خطر و پیشگیری
عوامل خطر پوکی استخوان شامل سن، جنس، نژاد، اندازه استخوان و بیماریهای مزمن است؛ اما برخی عوامل قابل پیشگیری هستند؛ از جمله تغذیه نامناسب، وزن پایین، کمتحرکی، مصرف دخانیات و الکل، کمبود ویتامین D و مصرف بعضی داروها.
دکتر فهیمفر بر اهمیت مصرف کلسیم تأکید کرد: «کلسیم برای ساخت استخوان ضروری است و کمبود آن میتواند ناشی از دریافت ناکافی در دوران کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی باشد.» همچنین وجود ویتامین D برای جذب کلسیم لازم است و میتوان آن را از طریق نور خورشید، مواد غذایی غنی یا مکملها تامین کرد.
وضعیت مصرف لبنیات در ایران
لبنیات غنیترین منبع کلسیم غذایی هستند و سرانه مصرف آن در ایران حدود ۷۰ کیلوگرم در سال است، در حالی که میانگین جهانی ۱۶۰ کیلوگرم و در برخی کشورهای پیشرفته بیش از ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم است. براساس مطالعات، بسیاری از افراد بالای ۵۰ سال در ایران، به ویژه زنان، به میزان کافی کلسیم دریافت نمیکنند.
